Cell, a hme tling le a herh ngai ngai mi thil

“Cell” tiah mirang nih an ti mi hi a hme te mit hmuh kho lo mi nun nak caah a herh ngai ngai mi thil pakhat a si. Cell hi phun pi phun hnih a um “prokaryote” timi le “eukaryote” timi a si hna, “prokaryote” cu nucleus an timi cell chungah a um tawn mi thil phunkhat a bau mi a si, tahchunnak ah “bacteria” a si. Cunin “eukaryote” timi cu nucleus a ngei mi a si hna, tahchunnak ah “animal cells” (saram) le “plant cells” (thingkung) a si hna. A tu cu kan mah he a ra pehtleih thek mi “eukaryote cell” kong kha ka hawi tial lai.

Kan pumpi hi “cells” in a rak chuak mi a si i kan pum chung ah cun skin cells(vun), bone cells(ruh), brain cells(thluak), liver cells(thin) , tibang in a phun phun um hna. Cunin kan pum chung um mi “cells” hi pakhat le pakhat a ra lo cio lo hna, an mui umtu ning in seh. Cell pakhat chung mi thil kha a dang cell nih a rak ngei kho men lai lo. Tahchunnak ah “Red Blood cell (erythrocyte) – thi sen” le “White blood cell (leukocyte) – thi rang” , thi sen cu kan pum pi kha Oxygen pek awk ah rian a tuan i ni za le kul (120 days) tiang lawng a nung kho mi a si. Cunin thi rang cu kan pum ralkap a si hna, kan pum chung a pha mi “bacteria” le “virus” pawl kha a thah dih hna i a dang thi rang pawl cu thla ruk (6 months) in kum khat (1 year) tiang a nung kho hna.

Saram nih kut le ke ngeih bangin thingkung nih a teng le hnah ngeih bantuk in “cells” paoh paoh zong hi an chungah a ra khat mi thil te te a ngei ve hna. Mah thil pawl cu “plasma membrane”, “ribosome”, le “nucleus” a si hna. Plasma membrane cu cell a khamh tu a vun tiah kan ti ah cun kan palh lai lo tiah ka ruah, mahi thil nih cell kha a leng lei thil vialte nih hrawk hla hna seh tiah a khamh. Cunin amah hi khan cell chungah a lut mi le a chuak mi thil vialte kha tlangtlak pi a tu a si. Cunin kan cells a than hnga nak caah le a karh hnga nak caah “nucleus” timi thil nih a tlang talk hawi, na tein a dongh tiang a tlang tlak kho lo. “Nucleus” timi cu cell pum pi i laifang ah a um mi thil pakhat a si. Mah chung ah cun DNA (deoxyribonucleic acid) an timi kan thawh keh ning le kan si ning vialte caah a herh mi thil kha a um. “DNA replication” an timi hi hika hin a ra thok. Mah hnu cun DNA pawl cu “nucleus” chung in “ribosome” tiah an timi thil pakhat chungah a va pha i hika thil chungah cun “translation” an ti mi kha an tuah i hika hin “cell” karh nak le than nak rian cu a dong.

Cunin “cell” cu rian tuan zungzal mi le a thleng zungzal mi thil a si caah “energy (tha)” a herh ve. Mah “energy(tha)” pawl cu “carbohydrate” le “sugar” a si hna i kan awk tawn mi rawl chungah a tel cia mi si hna. Mah tikhan kan “cell” a si ning le a rian tuan ning hi a si. Cells tampi chung in “tissue” an timi thil kha a chuak I mah tissues tampi chung in “Organ” an timi thil kha a chuak, mah organs hna nih kan pum si lak in an kan dir mi a si.

Cu caah Pathian nih a kan ser ning hi khuaruah har ngai bak a si. A tu mah hi tluk a hme tling mi “cells” timi thil nih kan pum chungah rian an tuan ning le an nun ning kan hmuh tikah Pathian hi a lian ngan ko ti mi kha a lang chin chin. Mah caah a kan ser tu Pathian hi a zungzal nung mi Pathian a si timi kha dongh nak ah kan hmuh.

AMT

***** Kan lai holh hi a tling lo caah mirang holh ka telh chih pah. Cunin hi article hi um har pheng ah ka tial chom mi le lai holh a tha tein a thiam lo mi ka si caah lai ca ka tial mi zong ka palh mi tam pi um ko. Rak ka ngai thiam law nuam tein rel kho rak ka zuam piak ko uh tiah ka can nawl hna. Ka lawm*****

 

 

Trust in the Lord and do good; dwell in the land and enjoy safe pasture. Delight yourself in the Lord and he will give you the desires of your heart.

Psalm 37:3 - 4

 
Hosted by www.Geocities.ws

1