Donatello
influyó en su empleo de referencias clásicas en algunas de sus pinturas.
Estas influencias fueron percibidas por Vasari, quien escribió que Masaccio “siempre seguía lo mejor que podía los pasos de Brunelleschi y Donatello, aunque trabajara en un medio diferente”.
Sus
inicios están, como es lógico, informados por la pintura de corte goticista.
Así, por ejemplo, el Tríptico de
S. Giovenale, mostra certos elementos pronto superados: o trono, nunha
perspectiva aínda incorrecta, ou o fondo neutro, sen referencias espaciais. Aínda
así, os personaxes son rotundos, voluminosos, lonxe do espírito que impregna
as primeiras obras de Fra Angelico.
Pola contra, na súa Trindade de Santa María Novella (c. 1425-27), Masaccio logrou unha obra que debeu de deixar abraiados ós seus contemporáneos:
“Presenta a escena encadrada nun escenario arquitectónico concibido coas formas plásticas revitalizadas por Brunelleschi, articuladas nun sistema de perspectiva co que se define un espacio diáfano e en profundidade [...] As figuras de doantes, anque respectuosamente en posición de xeonllos, foron representadas á mesma escala que as figuras de tema sagrado” (V. Nieto Alcaide, La luz, símbolo y sistema visual, Madrid, 1993, p. 93)
En efecto, o pintor sitúa a escena nunha arquitectura que lembra os logros de Brunelleschi, sendo o elemento máis notable a impresionante bóveda de canón que da unha sensación de tridimensionalidade. Os rostros dos personaxes dan a impresión de retratos, lonxe de calquera efecto idealizador. Un esquema da obra ilustra a preocupación de Masaccio pola xeometría.
A obra ten un carácter funerario: na parte baixa vemos un esqueleto e a seguinte inscrición: IO FU GIA QUEL CHE VOI SIETE EQUEL CHISONO VOI ANCORA SARETE (Unha vez fun o que vos sodes, e aquelo que eu son o seredes vos), un memento mori de corte baixomedieval, no que existiu un desenvolvemento do macabro na arte.
O ciclo de frescos na Capela Brancacci (Igrexa do Carmen en Florencia) é unha das obras máis coñecidas de Masaccio. Ironicamente, dela sábese pouco: a súa data exacta, o seu cliente e incluso algúns aspectos da súa iconografía. Ademais, non todo o ciclo é de Masaccio: nel colaborou tamén Masolino da Panicale e, segundo recentes propostas, Fra Angelico. Uns cincuenta anos máis tarde pintou algúns paneis Filippino Lippi.
O fundador da capela foi Pietro Brancacci, a finais do século XIV. Dado que o seu sucesor Felice era o dono deste espacio entre os anos 1422 e 1434, é razoable pensar que foi el quen contratou a Masolino e Masaccio.
Trátase dun ciclo que narra escenas da vida de San Pedro, posible homenaxe ó fundador da capela. A xeito de introducción atopamos as escenas do Pecado Orixina e a Expulsión do Paraíso Terreal.
A escena dedicada ó milagre da curación dos enfermos coa sombra de S. Pedro é moi interesante polo estudio da arquitectura contemporánea que nel se pode contemplar e por que o propio tema “pedía” a utilización de sombras proxectadas no chan. Elo quizais serviu de acicate ó pintor á hora de recuperar unha técnica en desuso (E. Gombrich, Shadows. The depiction of cast shadows in Western Art., Londres, 1995).
Pero a máis coñecida das historias aquí propostas é a do Tributo, na que se representa unha historia pouco frecuente nas artes figurativas e baseada en Mt. 17, 24-27. Xesús, acompañado dos Apóstolos, é abordado por un recadador de impostos. Ante as protestas de Pedro, Cristo envía a este a coller un peixe no ventre do cal había unha moeda co que se fai efectivo o pago do imposto.
Masaccio, a fin de non dividir a escena en tres paneis, decide representar a Pedro tres veces e ó recadador dúas. A esto se lle chama “narración continua” e, a pesares do seu sabor medieval, será unha técnica moi empregada no arte da Idade Moderna (L. Andrews, Story and space in Renaissance art : the rebirth of continuous narrative). Neste caso, e para que a escena quedara ben compensada, decide situa-lo comezo da narración no centro, tendo o ollo do espectador que saltar logo á esquerda para rematar de “ler” a historia na dereita.
Masaccio logra figuras plenas de volume, instaladas nunha paisaxe que se perde ó lonxe. Estamos ante figuras giottescas resucitadas na Florencia do século XV.
Na
escena da Expulsión Eva
