Parol’
da un cumò
S’arturnass’mi sa la ment’
anni a dietri’ dal pr’sent’
quann’ s’al’ reff’ d’un rucchett’
s’ rilacciav’n’ l’ calzett’,
o s’arcugiva s’al d’tal’
qualch’ gag’ fatt’ mal’
valtri dirisci scigurament’:
ch’ vanegg’ sulament’.
Nun vanegg’, ma ricord’,
cos vecchi’ ch’ nun scord’:
l’ pulent’ pr’parat’
s’al sal’ sol’ c’ho magnat’
i gr’spigni e l’erba cotta,
al scir’ fresch’ e la ricotta,
la cr’sciola cotta n’tal panar’
e l’ patat’ l’ssat’ n’tal’ caldar’,
al vin’ fresc’ d’ grotta giù cantina,
e al viscì fatt’ sa la cartina.
Tutt’cos’ san’, mai scurdat’
che da fiol’ m’hann’ sv’zzat’.
Spess’ l’ filastrocc’ è risaput’
nun ciann’ ne sens’ ne cunt’nut’,
enn fresc’ fras’
inv’ntat’
o li p’r li, impruvisat’.
“Pepp’ e Cumin’
carigh’n’ l’asin’ e vann’ al mulin’
vann’ al mulin’ e vann’ a Scirol’
sal sumar’ a carigà al cor’,
carigh’n’ al cor’ e la curatella,
vacc’ te ch’ sai più bella.”
Questa è una che i nostri g’nitori
cantav’n a non’ p’r trastulacc’ da fioli.
D’ capilla nun è facil’ al significat,
ma quanti d’ non, ciavrann’ trastullat’?
Stamattina appena scappat’ dal purton’
m’ so’ fatt’ un’ strapp’ ntal’fonn’ d’i calzon’.
L’avev’ mannati propri’ jer’ a ripulì’,
adè’ a mi’ moj’, chi la vo’ s’ntì’!!
Sarà p’r lia l’ennesima uccasion’
p’r luccamm’: sai al solit’ strafalcion’!
Invec’ no!!… i avria dat’ un bag’,
quann’ ma ditt’: n’ti calzoni Pè’, c’t’ho dat’ un
gag’.
Domenica ragà’, so’ andata al mar’
sa la vicina d’ casa, la cumar’:
m’ so messa un d’o pezzi tant’ bell’
c’al b’lig’ appena, m’ cupriva sa lurell’,
tutt’ rosa … d’ pizz’ d’ san gall’ ricamat’,
cumprat’ nt’ ‘na bancarella dal m’rcat’.
Pens’ ch’ nun c’
voja miga tanta fantasia,
p’r capì che figurinu er’, gent’ mia!
Sò’ stata sotta al sol’ fin’ a nott’,
so’ arturnata a casa sa l’ spall’ cott’,
sol’ al b’lig’ cupert’ da l’urell’
era armast’ bianc’ ancora ‘n’t’ la pell’.
Dalla fattora, esposta in v’trina,
ho vist’ sul manichinu ‘na v’stina,
ch’ marcorda, dalla stoffa e dalla fantasia,
quella ch’ purtava antigament’, nonna mia.
La moda fecc’ cas’, p’r quant’ stravagant’
spess’dal vecchi’ s’ serv’ d’ tant’ in tant’
sol’ che adè’, sopra dal giurninu,
c’è ‘na firma famosa…Val’ntinu.
NINNA
NANNA
La nonna giugava giu d’ fora
sa la nipot’, la fiola d’ la nora.
Su’ l’ gamb’ la t’neva p’r la manina
cantandui sta antiga canzuncina.
“Piazza e minazza
buttam’la giu la piazza,
giu la piazza c’è al bubò,
‘sta fiola bella chi la vò?
Al sol’ all’urizzont’ d’ rosc’ s’ t’gneva,
mentr’ la nonna, la nipot’ al pett’ s’ str’gneva,
su’ l’albur’ li v’cin’, un pass’r cantava
la ninna nanna a un fior’ ch’ sbucciava.
Jer’ mattina marj, er’ tutta imbigudinata
quann’ è v’nut’ a truvamm’ mi’ fiol’ sa la fidanzata.
Sti stronzi, m’ pudev’n’ ancò avvisà,
che ‘sta mattina m’ v’niv’n’ a truvà!
Invec’..mamma man’ ditt’: vulemi fatt’ ‘na surpresa,
sper’ sol’ che te, nun t’ la sia presa.
M’ lavè’ fatta! I ho rispost’, mavè’ surpres’
v’rament’,
c’è mancat’ pog’ ch’ m’ piass’ ‘naccident!
D’ solit’Marj, iu i rulli nun li mett’ mai,
vag’ sempr’ da Idiliu, cialsaprai,
ogg’ p’rò mer’ ditta: m’ voi sbizzarrì un po’!
Ma! Fors’ è mei cusci, m’avrann’ vista cum’ sò!
D’invern’, quann’ al fredd’ c’ b’veva,
nun c’era nisciun’ che l’ buganz’ nun ç aveva.
La pella c’ lavemi sempr’ chiazzata,
sp’cialment’ quann’ la buganza era scuppiata,
Dop’… dap’rtutt’ c’ pizzigava,
duv’vami chiamà’ aiut’ a un’ ch’ c’ grattava.
Ogg’ sa l’ crem’ ch’enn’ stat’ inv’ntat’
ciaven’ la pella cum’ un’ fiol’ appena nat’.
l’ buganz’, fastidi’ più nun c’ dann’,
ma quanti quadrin’ c’ cost’n’ ogni ann’!
Al santul’ mia, quann’ m’ so’ cr’s’mat’
nun m’arcord’ chi possa ess’ stat’,
ne m’arcord’ e nun ciò manch’ la futugrafia,
d’ chi possa ess’ stata la santula mia.
Ogg’ invec’, a ogni c’rimonia r’ligiosa,
sia ch’ c’ s’ batezzi, oppur’ c’ s’ sposa,
cum’ t’stimunianza drenta d’ la chiesa,
c’ s’ ripia pur’ sa la cinepresa.
A me invec’, al ricord’ d’ quanner’ picculin’,
è tutt’ racchius’ nt’un piccul’ santin’
ch’ rappr’senta un’ angiul’ ch’ tien’ un fiol’ p’r la
man’
sa dietr’ scritt’ gross’: 46, chies’ d’ Camburan.
L’asil’, scola materna ogg’ chiamata
da pog’ chi da non è stata inna’gurata,
i fioli ch’ c’ vann’ nun port’n’ al parnanzon’
o al can’strin’ d’ venghi cum’ facemi non.
Ora ç hann’ tutti la cartella e al gr’mbiulinu
e ben’ v’stiti a l’asil’ c’ vann’ sal pulminu..
Al can’strin’ sal veng’ intr’cciat’
è ur’mai… è un ricord’ dal passat’,
cum’ pur’ è un ricord’ la crinella, fatta
intr’cciand’ al veng’ fresc’ d’ ‘na fratta
izzucchiti
intorn’ al fogh’ dal camin’
ogni sera da tanti vecchi cuntadin’,
mentr’, l’ moj’ sul’ piatt’ d’ la cena pront’,
sa ‘na cucchiara d’ legn’ c’ v’rsava l’ont’.
Sul piancit’d’ la casa, fatt’ tutt’ d’ matton’,
al gatt’ runfiava v’cin’ai piedi dal padron’,
Fora… la luna surrident’, dal ciel’ st’llat’,
un camp’ illuminava sal sudor’ s’minat’.
Intant’, al nonnu, f’nit’ al can’strin’
Andava a durmì sal fog’ ntal scaldin’.
LA PUSCION’
‘Na volta i cuntadin’, dip’n’denti d’un padron’
al t’rrenu al chiamav’n’… la puscion’.
Lì, viven’ tutta la vita p’r’ g’n’razion’
sa qualch’ bifolch’ chi faceva da garzon’.
La Domenica, all’ prim’ or’ dal’ mattinu,
v’niv’n’ alla messa v’stiti cum’ Val’ntinu.
Sotta l’urlogg’ d’ piazza s’ radunav’n’ ogni tant’
cum’ i ebrei fann’, davanti al mur’ dal piant’.
Parlav’n’ d’ la semina ch’ avev’n’ pr’parat’
o d’ l’ cos’ che al padron’ andav’n’ fr’gat’.
P’rché a chi tempi, se al padron’ ‘na’l fr’gavi,
difficil’ment’ a casa tua magnavi.
Po’, a mezz’giorn’ al prim’ tocc’ d’ l’urlogg’
cum’ C’n’rentula turnav’n’ a l’allogg’,
ma saria mei dì’, p’r’ nun favv’ cunfusion’
c’arturnav’n’ lentament’ ognun’ alla puscion.
LA P’SCOLLA
D’ piov’ aveva lassat’ ‘ndà da un m’nut’
al pastor’, alzat’s’ dan’ du’ stava s’dut’,
chiamat’ al can’, l’ pegur’ radunat’,
ripiava a caminà dan du s’éra f’rmat’.
L’ pegur, nun ancora satoll’,
l’erba c’rcav’n’
tra l’ p’scoll’
caminand’ e b’land’ l’ntament’
mentr’ i lampi luminav’n’ l’uccident’.
Duman’ pudarsi, n’t la p’scolla sciugata
più erba fresca l’ pegur’ avrian’ truvata,
ma stasera alla fin’ dal giorn’ e d’ la calura,
era ancora, tutta ‘na p’scolla la natura.
AL RUMIC’
Ess’ simpatig’ la cosa è scigura,
è c’tament’ un don’ d’ natura,
ess’ rumic’ invec’, lassè cal’ diga
più che un difett’… è ‘na sfiga!
Al rumic’ n’è simpatig’ a nisciun’
e s’ t’ capita d’incuntrann’ calchidun’,
cerchi d’ squaiatt’la alla ch’tichella
cum’ s’ vedessi un’ ch’ porta jella.
P’r’ natura è sempr’ incavulat’
c’ la sal’ pr’sent’ e sal’ passat’
p’r lu’ al monn’, sarà unfatt’ d’ natura,
è sultant’ ‘na grossa fr’gatura.
AL ZERLU
Al zerlu è sinonim’ d’ zulù,
d’ negr’, d’ sporch’ e calcò d’ più.
Ma nun centra nient’ sal’ razzista
anch’ s’ po’ par’ a prima vista.
Al zerlu, è un prudott’ lucal’
un’ trassandat’ ch’ va
v’stit’ mal’,
un’ che: s’guenn’ ‘na propria filusufia,
viv’ la vita in completa anarchia.
Spess’ lega pog’ sa la gent’,
anzi, i è dal tutt’ indif’rent’,
ma quann’ lega, d’venta ‘na macchietta,
un ver’ spass’ cum’ ‘na marionetta.
Fa’ battut’ quasi sempr’ pruvucant’
sia su se stess’ sia su chi cià accant’
al bell’ è … p’r quant’ sal’ voja n’gà,
ch’ currisponn’ quasi sempr’a v’rità.
L’IMBACUCCAT’
La t’mp’ratura dal pianeta, dic’n’: è in aument’,
ma s’ metti fora d’ casa la testa p’r un mument’
e nun sai abbastanza imbacuccat’
t’artrovi al nas’ mezz’ cung’lat’.
Ai tempi d’ Pipetta, la m’t’rulugia,
nun ç’aveva al satellit’ cum’ spia,
ognun’ s’ cumpurtava est’rior’ment’
s’cond’ l’ dic’rie d’ la gent’.
C’ m’ttemi spess’ ‘na scialpa intorn’ al coll’
p’r strada, evitami d’ pistà’ ‘nt’ l’ p’scoll’,
purtami i calzetti d’ lana ‘nt’al’ calcagn’,
e l’ muttann’ innert’ d’
fustagn’.
Pudarsi ch’er’mi un tantin’ esag’rati
ma era mei andà fora imbacuccati,
che piass’ ‘na pulmunit’ fulminant’
ch’ t’ purtava dritt’ al camp’sant.
Ogg’ ch’sen’ spess’
mej’ infurmati
nun serv’ andà fora sempr’ imbacuccati,
s’ t’ dic’n’ ch’ c’è al sol’ e al temp’ è bell’,
sta tranquill’! Fid’t’! Ma port’t’ l’umbrell’!
GAGGIOTT’
Chi era Gaggiott’? Nun s’ sà!
Un’umett’ ch’ dumannava la carità.
Vop’la gattara, t’ ‘na piccula casetta,
viveva sol’, assiem’ a ‘na cagnetta.
Da n’du’ v’niss’ nun l’ho mai saput’,
s’ diceva ch’ avess’ cumbattut’
nt’un paes’ distant’ fredd’ e g’lat’
e ch’ fuss’ turnat’ sa man’ e piedi cung’lat’.
Partiva
ogni mattina d’ bon’ora,
d’an dass’ nun s’ sa! Andava fora!
Arturnava d’ sera sa un gruzzulett’
invuricchiat’ nt’un vecchi’ fazzulett’.
A ess’ siceri, iu nun l’ho cunusciut’ a fonn’,
par’ ch’ dass’ parent’ a
un cert’ Fior’dalmonn’
che in cima al vigul’ abbitava
in duè ch’ finiva la gattara.
Cum’è ch’ n’parl’? nun ç’al’ so!
Fors’ enn’ ricordi v’nuti fora da un cumò.
CUG’ E SDRUG’
A chi fa la casalinga p’r’ m’stier’
quel’ ch’ dig’ nun è un’ mister’
che, oltr’ all’ facenn’ d’ cucina
dev’ cug’ e sdrug’ ogni mattina:
ç’ha i calzoni da scurtà,
o calch’ button’ da taccà,
ç’ha al calzett’ ch’è bugat’
e dev’ ess’ riparat’,
o la suttana già imbastita
ch’ dev’ ess’ ricugita,
ç’ha al’ lavor in cuntinuazion’
senza nisciuna r’tribuzion’.
Cug’ e strug’, striscia e lava!
N’era mei s’ fadigava?
Invec’ d’ stà senza fà’ mai nient’
P’r ess’ casalinga sulament’?
INVELL’
Giuà, ‘ndu cavul’ sai stat’
tutt’ al giorn’ sai mancat’.
Marj, nun so stat’
invell’!
Cum’ fai a dì’ ch’ nun sai stat’ invell’,
sai arturnat’ ch’era ora d’ magnà,
sarai stat’ in calch’ post’ a girunzulà!
Se quest’ po’ è andà invell’ p’r te,
t’ dig’ ch’ m’ pic’ria andac’ pur’ a me,
invec’ d’ sta’ chi in casa a fadigà
o a fa’ la sguatt’ra p’r’ te car’ Giuà!
CINCIAMPI
Guarda l’ radic’ ch’ scapp’n’ da p’r tera
s’ cinciampi t’ rompi la d’ntiera.
Ogg, tra’ l’ cagat’ d’i can’
e l’ radic’ ch’ spunt’n’ a camburan’
Andà a spass’ p’ral paes’
è la più difficil’ d’ l’impres’.
Eppur’, l’uffic’ tecnic’ s’ vanta
d’avè l’vat’ la malta tutta quanta,
ma nun saccorg’n’ purtropp’ sti b’gonzi,
ch’ c’ fan’ campa ‘nt un’ paes’ pien’ d’ stronzi.
LUSCI’
LUMO’
So’ stuff’ d’ dì’ sempr’ d’ scì,
o d’ duvè’ fa’ sempr’ luscì,
s’ facessi lumò, so’ cunvint’
ch’ saria un’ om’ più distint’.
Iu p’rò vien’, da ‘na famiglia patriarcal’
e a fa’ luscì urmai, è ‘na cosa natural’,
p’rò a pude fa lumò ogni tant’,
è ‘na robba ch’ d’sid’r’ da tant’
m’ daria la forza finalment’
desprim’m’ più lib’rament’.
Intant’ p’rò, cuntinu’ a fa’ luscì
s’nò al v’gar’ chi al vol’ s’ntì!
CLASS’ 1936
Iu so’ nat’,
n’tun’ mument’ v’rament’ sfurtunat’.
quann’ al fascismu padrun’ggiava,
in mezz’ alla miseria ch’ c’ stava.
Esistev’n’ tre tipi d’ cittadini:
i balilla, i fascisti e i cuntadini.
I primi ern’,:
giov’ni minorenni,
i altri invec’ tutti i maggiorenni.
Iu so’ cr’sciut’, al dev’ ammett’:
a forza d’upinella e d’ pugnett’.
La fam’ era suspesa p’r’ aria
nun mancava mai, era stazziunaria.
In quant’ all’ ragazz’, bastava ch’ l’ guardavi,
ch’eri in p’ccat’ murtal’ s’ nun al cunf’ssavi.
Ma nun’era al pegg’, quell’ doveva ancò arrivà,
c’era la guerra mundial’ ch’ stava p’r’ scuppià.
Quanti morti, quant’ cas’ d’vastat’,
olocausti, genucidi e p’rson’ mutilat’.
Tutt’, p’r’ do’ matti e, cosa strana,
p’r’ dimustrà la sup’riorità d’ la razza ariana.
Razza, che cum’ s’è vist’ effettivament’
era: schizzufrenica e d’linquent’.
Dop, final’ment…è v’nuta la lib’razion’;
mannat’ via al Re, len’ fatta da padron’,
sol’ che i novi dir’ttori,
er’n’ i fioli dei vecchi dittatori.
N’tal’ s’santaquattr’, m’ so’ spusat’,
e vist’ che al prugress’ n’era ancò’ passat’,
anzi, era abbastanza vital’ n’t’ cul’ mument’
m’ so’ comprata ‘na piccula cinqu’cent’.
V’nuti i fioli, enn’ v’nuti pur’ i dolori:
s’ dichiarar’n’ convinti: ”figli dei fiori”,
al post’d’ l’ bomb’, m’ttev’n’ i fiori n’t’ i cannon’,
ma, a pagà tutt’ er’mi sempr’ non!
‘ntal’ s’sant’ott,’ durant’ al Vietnan’,
è c’ssat’ al bum’ dal lavor’ a Camburan,
e non, vecchi e antighi g’nitori,
sen’ d’v’ntati sudditi dei fioli.
Da qul’ mument’, nen pudut’ più parlà,
lora avev’n’ studiat’, è stata l’amara v’rità,
cusa pudemi capì non, era natural,
savemi scì o no’ fatt’ la quinta el’m’ntar’?
Tutti i sacrifici fatti vulutament’
p’r falli studià p’r ins’rilli tra la gent’
p’r nun ess’ cum’ te, “un pov’r’ ragazz’,
t’acurgevi: ch’ nun er’n’ s’rviti a un cazz’.
La cultura ch’ avev’n’ ric’vut’ era s’rvita,
sol a dacc’ naltra inculata ‘nt la vita.
E non, sempr’ lì, zitti e pronti,
a riparai cuntinuament’ i ponti,
perché, puttacas’ calcosa nì’ squadrava,
era sempr’ sa’ non ch’ s’incazzava.
Cuscì passava al temp e l’ giurnat’,
quasi sempr’ tutt’ a lora d’dicat’
c’rcand’ d’ nun fai mancà mai nient’
p’r v’delli piu f’lici e più cuntent.
Finchè raggiunta la cuscidetta terza età,
quann’ nun er’mi più in grad’ d’aiutà,
p’r rend’d, ann’ ditt: un dumani più f’lic’
c’hann’ purtat’ tra i vecchì la l’uspizic’.
L’INQUINAMENT’
Dic’n’ che al mar’ sia inquinat’,
ma quann’ giu la liscia m’ so’ bagnat’,
p’r la prima volta in vita mia,
era pien’ d’ malta gent’ mia.
Eppur’, vist’
ch’nun p’nsav’ a l’inquinament’,
sguazzulavav’ f’lic’ e assai cuntent.’.
Quann’ m’ tuffav’ ‘nt’ qul’ pastrocch’,
piu che un fiol’, parev’ un ranocch’,
p’rchè scialav’ a qunt’ par’…
piu d’ quelli che ogg’ vann’ al mar’.
Un giorn’, marcord’, m’ so’ tuffat’ mal’,
so’ duvut’ sta’ a giagg’ ‘nta lett’ sa’ un guancial’
la schina pareva ch’ m’ s’ rumpess’,
ma stav’ zitt’, cum’ s’ nun m’ duless’,
p’rlumen’ nun m’ lam’ntav’ guasi p’r nient’,
fors’… p’rchè ‘ d’ qul’ bagn’ er’ cuntent’.
LA
PARTITA A CART
Stav’ tutt’ f’lic’, a sp’luccamm’ un oss’ d’
pr’sciutt’,
quiann’ Pepp’ ma ditt’: vien’ sa’ me, lassa perd’
tutt’.
Andan, giu da Dumè’ d’ Z’linu,
a fa’ ‘na briscula e un’ bicchier’ d’ vinu;
c’è do’ amici ch’ c’ hann’ invitati a giugà,
posa l’oss’ e smett’ ‘na b’ona volta d’ magnà.
A dì’ la v’rità, d’ giugà er’ propri’ stuff’,
do’ giorni fa, mavev’n’ mannat’ a luff’,
ma m’ so’ ditt’: vist’ mai che la furtuna è gambiata,
e poss’ rifamm’ d’ l’ultima fr’gata!
Ma dop’ do’ partit’ pers’, e tre bicchieri pron’,
aven’ incuminciat’ a incavulass’ tra d’ non,
alla fin’, è f’nita alla solita maniera:
ç’ hann’ lassat’ in mutand’ e in canutiera,
mezz’ imbriagi, e tutti do’ incavulati
p’nsand’ ...... a qunt’ er’mi sfortunati!
AL GIURNALINU PARRUCCHIAL
Quann’ ho inv’ntat’ al giurnalinu,
nun p’nsav’ ch’ s’rviss’, p’r buttall’ ‘nt’un c’stinu,
iu sp’rav’, sol’ è la pura v’rità
ch’ fuss’ ‘na “Voc’” p’r la comunità.
Ogg’ nun sò se al nom’ mia sul sasson’
Sia ancora util’ p’r la redazion’.
‘Stu giurnal’ nun’era nat’,
p’r parlà sol’ d’
sciapat’,
o p’r da’ sultant’ cum’ infurmazion’,
in du’è ch’ passa la prossima pruc’ssion’.
Esist’n’ pur’tropp’, fatti più impurtanti
sotta a i occhi d’ tutti quanti,
anch’ s’ rest’ sempr’ dal parer’
ch’ sia difficil’ parlànn’ al paes’ inter’,
ripurtand’, sopra d’un giurnal’
cronaca spicciula drammatica lucal’.
P’rò al t’ntativ’ andava fatt’ s’riament’
sa curagg’ e cunsapelvulment’
Invec,.. gambiat’ pret’ fatta la nova r’dazion’,
tutt’ è armast’ cum’ sempr’, fora dal purton’.
Iu so’ cunvint’ ch’ tutt’ l’idee vagg’n’ risp’ttat’,
se nò quest’ porta sol’a un cattiv’ risultat’,
la prova!.. Dat’ un’ucchiata al giurnalinu,
è d’v’ntat’… un’ uggett’ da c’stinu!
L’
P’RSON’ FAMOS’
L’ p’rson’ famos’, è risaput’,
enn’ l’ p’rson’ più cunusciut’.
Chi nun s’ cunosc’, quelli cum’ me!
N’enn’ nisciun’! Anzi, n’enn’ niè’!
oppur’ ess’ cumpl’tament’ d’ficent?
Nient’! Nisciuna! Te… nun esisti!!
È inutil’ ch’
t’ rabisci o ch’ c’ insisti.
S’ nun fuss’, p’r cul’ nom’ r’gisrat’,
al giorn’ ch’ t’hann’ batt’zzat’
d’ te, nun c’ saria traccia in t’ la storia,
ne c’ sarian’ ricordi in t’ la m’moria.
Sarisci un esser’ insignificant’
p’rfin’ p’r quelli ch’ t’ stann’ accant’.
se invec’ fussi un Re, un Div’ o un Pr’sident’,
quanta gent’ t’ ricunusc’ria ogni mument’.
Al bell’ p’rò è, ch’è la gent’ cum’ te,
ch’ lì fa d’v’ntà Divi, pr’sidenti, oppur’ Re!
Enn’ l’ p’rson’, pensa che cumbinazion,
ch’ nun cont’n’ nient’ cum’ non!
Al giorn’ d’ la parusia, al Signor’ chiamarà:
Napuleon’, Dante’
Kenn’dy, Mariu, Rulà,
fe’ do passi avanti, v’nì’ in più in quà
che a a quttr’ occhi,
vo’ da parlà.
C’ p’nsè’ valtri che sudisfazion’,
non!…. Insiem’ a Dante e a Napuleon’!
Insiem’ sotta a cul’ ciel’ c’lest’, tra l’ stell’,
a lora uguali cum’ anim’ g’mell’!
Granni tra i granni, ch’ nun cont’n’ piu gnent’,
tutti uguali, tra ‘na multitudin’ d’ gent’,
senza più chi pia, senza piu chi da’
fratelli uguali,
insiem’, p’r’ l’eterinità.
Ogg’ i s’ttantenni sulla cresta d’ l’onda,
hann’ d’cis’ d’ fa’ ‘na tavula ruttonda,
p’r riv’dess’ e p’r fa’ in maniera,
d’ mett’ cal’cosa
d’ bon’ sotta la d’ntiera.
C’er’n’ tutti! Se calchidun’ mancava,
era distant’, o tant’ ben’ nun stava.
La cumpagnia, anzi la curdata,
era, ho saput’…..
cuscì furmata:
Italu d’ Coc’lov’, F’rnà d’ Filon,
Gilbè d’ Manocchia, Mariu d’ Bugon’
Liviu d’ Mich’lin’, Sandru dal Birucciar’,
Silvana d’ Romulu, Damu dal Caldarar’,
Lola d’ Marchett’,Carlu d’ Biunnin’
Arturu d’ Curnetta,
Fides’ d’ Barbin’,
Lucianu dal Barbier’, C’lè’ d’ Baldin’,
Mariu d’ Taghè, Gaspari d’ Giurgin’,
Pinu dal Gobb’, Guidu d’ Muscon’,
Arg’ntina d’ Mures’, Aldu d’ Pigin’,
Linu dal Gatt’, e d’Marianna c’l’stin’,
Cum’ a un cungress’ senn’ ritrovati
p’r ricurdà assiem’ i anta passati:
l’ gioj, l’ansj’, l’ pen’ l’ giurnat
e l’or’
f’lic’, mai d’m’nticat’,
sa qulla voja d’ar’ ved’s’ e d’ parlà
ch’ s’ s’ntiv’n’ nt’al cor’cinquantanni fa.
Calchidun’ più s’nsibil’, purett’
Ogni tant’ tirava fora al fazzulett’
e calca lagrima l’ntament’ s’ sciugava
Insiem’ al moccul’ e a la bava;
po’.. chiudiva i occhi e mentr’ suspirava,
l’ntament’ a rusigà l’arrost’, seguitava.
Senn’ lassati… sa la voja evident’
d’ ricuntrass’ tutti prossimament’
e la sp’ranza dess’c! Calchidun’ a prupost’,
mentri i om’ni
s’ tuccav’n’ nt’ cul post.
PINOCCHIO
Tra st’ vacch’ ch’
s’ smattisc’n
stu paes’ tant’ bell’
è d’v’ntat’ un’ carusell’.
Mentr’ un ministr’, rassicura,
‘nantr’ dic’: è ‘n’inpustura.
Pur’ l’Erupeo parlament’,
dic: ste tranquilli nun’è nient’.
Po’…in realtà chi s’è smatot’
Nòn acò’ nun l’en’ capit’,
se la vacca sulament’
o anch’ al tor’, suo parent’.
Iu, ‘na cosa so sultant’
e d’ questa m’ n’ vant’,
che tra vacch’ tori e poj,
qulla santa d’ mi moj,
p’r nun pià ‘na fr’gatura,
è passata a la v’rdura.
Da duman’, p’r i Mazzoni,
sol’ fagioli e min’stroni.
AL
B’SCIGN’
Ogg’ ‘na coppia steril’ po’ adduttà
un fiol’ sa più facilità.
‘Na volta ul fiol’ adduttat’,
dalla gent, b’scig’, v’niva chiamat’.
D’ b’scigni a camburan c’ n’è stati
e tra d’ lora senn’ anch’ spusati,
adessa viv’n’ in mezza a la gent’
senza tanti scrupoli, s’r’nament’.
Tempi a dietr’, la pupulazion,
guardava al b’scign’ sa disapruvazion’;
la famiglia ch’ adduttava calch’ fiulett’,
era guardata guasi sempr’ cun suspett’.
Adè… vien’ guardata sa ammirazion’,
la famiglia ch’ scegli’ ‘na adduzion’,
anzi, dirò d’ più, la gent’ da importanza
anch’ all’adduzion’ detta: a distanza.
Saren’ d’v’ntati più boni o più cr’stiani?
O enn’ i ant’nati ch’ er’n’ più stani?
Oppur’, s’ s’ vol’ coj dogni essenza al succh’,
enn’ l’ coppj’ ch’ enn’ d’v’ntat’ tutt’ cucch’?
S’ dic’: che ogni testa, sia un piccul’ monn’,
ma se te, c’ rifletti sopra a fonn’,
nun possi fa a men’ d’ dì’ senza ess’ esag’rat’,
che monn’ d’pravat!
> Fioli d’ poghi mesi, appena nati,
dai propri g’nitori viul’ntati.
G’nitori che al fiol’ hann’ sempr’ amat’,
dal proprì’ fiol’ assassinat’.
Madr’ ch’ prust’tuisc’n’ l’ fiol’ minurenn’
p’r avecc’ calc’ sold’ in più da spenn’.
Padri….saria mei dì’ briganti,
ch’ vend’n’ i fioli p’r i trapianti.
Preti,
che, cunsumati da l’ voj’
s’
spret’n’ p’r fidanzass’ o p’r pià moj,
Spusini….freschi, freschi, d’ giurnata,
ch’ s’
s’par’n’ alla prima scagnarata.
Om’ni….ch’ dichiar’n’ in t’l’vision’
dess’ guasi donn’, ciuè, r’cchion’!
Ragazzin’ minurenn’ emancipat’,
ch’ s’ vant’n’ dess’s’ drugat’.
Ministri,
S’natori, D’putati,
guasi
tutti ladri e sputtanati!
Vescovi,
Ecc’llenza d’ p’rsona,
che più
che Diu, am’n’ mammona <.
Se quest’ è al monn’ ch’ p’ò da un c’rvell’,
saria mei nun avecc’l’ al c’rvell’;
nun dig’ dess’ un matt’..... diria sol’,
davecc’l’ sulament’…. cum’ un fiol’!
C'E R A 'N A
V O L TA
C'era
'na volta!... pèns' ch' sia al cas'
d'
cumincià' propri' da 'sta fras'...
C'era
'na volta!... quant' vòlt' l'én' s'ntita
e
l'ars'ntirén' ancora nt'la vita?
Chi è
ch' d' nòn in fonn' nun cià
qualcò'
nt'al cor' da ricurdà'?
T'arcordi
Marì, quann' t' tiravi su la sutanina
p'r
métt' i piedi a mòll' giù la funtanina,
stann'
attenta - cum' t'avev'n' ins'gnat' -
p'rché
a fa' véd' l' gamb' era p'ccat'?
Ai
ragazzi s’ p’nsava sol’ d’ nascost’,
asp’ttand’ ch’
arrivass’r’ prupost’.
Chiamav'n' scustumat' chi sa'l fidanzat'
èr'n'
visti passà' in du' era pog' illuminat'
e s'
calchiduna la truvavi ch' s' bagiava,
era un'
scandul' e tutt'al paés' n' parlava.
Che
tempi!... Che paés'!... Che s’ntimenti!...
Furtuna
ch'ènn' passati chi mumenti!
Ogg'
s' pò di'senza ombra d’ sm’n’tita,
ch'
c'è stat' un gross' gambiament' d’ la vita.
Sén'
più lib'ri, pudén' fa' quell' ch' ç' par';
infatti,
adessa nun è cèrt' rar'
andà'
senza mutand', in maniera sia
ch'
nun c'è più bisogn' d' cavall' via.
In
du' prima ç' s’ rivava sa la fantasia,
ogg'
è : lib'rtà, è prugrèss’, è anarchia!...
Tutt'
è lecit', tutt' è cuns'ntit', cara Maria:
l'abort',
al divorzi', p’rfin’ l'utanasia.
Quant'
èr'mi stupidi nòn!... stupidi v'rament'!...
s'
dop' tre mesi e mezz’ d'fidanzament',
tutti emuziunati, 'na mattina
sén'
andati a spass', p'r la manina!
C'
pareva d' tuccà' al cèl' sa l' man',
invec'
èr'mi sol' do' baccalan'
ch'
d' l'amor' nun avemi capit' nient'.
P'rò...
quant' èr'n' belli cui mument'!
La f'licità ogg'
cum' sempr’
è salvata nt'al
cor' ogni mument’,
basta un gèst',
un cénn', 'na parola
e tutt' artorna
indiètr', artorna fòra.
Chiudìn'
i occhi!... Ech' ç'par' d'arv'delli...
Che tempi belli, in fonn’,
èr'n' quelli!...
Chiudìn'
i occhi?... aprim'li finalment'
p'r
védè’ cum' è gambiata ogg' la gent'!
S'
d' tutt' quell' ch'c'è, nun ç'piac' nient'
è
p'rché avén' chius' tropp' i occhi, ultimament',
avén'
durmit', c' sén' un po' appisulati
e
c’ sén' armasti mal' quann' ç'sén'
sv'ghiati
Adè’
nun v' digg' d' gambià' stu monn'
ma
ç'rcan' d' fa' calcò' p'rché in fonn'
nun
bast’n’ più, mumenti d’ pr’ghiera
o
sfuggevoli incontri calca sera.
Al
Signor' pò e ç'vòl' aiutà'!...
ma
sén' nòn ch' ç' duvén' gambià'.
Sén'
nòn che, capìta la situazion',
lassatta
pèrd' ogni illusion'...
prés'
al curagg' nt'l' propri' man'...
ç'rcan'
d 'migliurà' stu Camburan'
senza
p'nsà' tropp' al risultat'
p'rché
impurtant' è, avécc' pruvat'.
E'
impurtant' ed è féd'!... c’rtament’,
è
al cuntrari' d’ sta' senza fa' nient'
p'rché,
s' nun fan' nient' e va mal' al monn',
davanti
a Diu sén' nòn ch' n' duvén' risponn'.
Cusa
i dirén', passati duman' d'là,
ch'èr'mi in finestra e ch' ç' piaceva sta' a guardà!