1067 Poczatek panowania Bolesława Śmialego. Konflikt polsko-czeski w okresie wojny domowej na Węgrzech.
1068 (1069?) Pomoc zbrojna Iziasławowi. Wjazd Bolesława Śmiałego do Kijowa
1069 Rodzi sie Mieszko, syn Bolesława Śmiałego.
1069 Udział Polaków w wyprawie duńskiej na Anglię.
1071-1073 Uniezależnienie się Pomorza.
1072 Bolesław Śmiały wznawia działania wojenne przeciw Czechom.
1072 Bolesław Śmiały na Rusi.
1072 Powołania Stanisława na biskupstwo krakowskie.
1073 Iziasław na wygnaniu w Polsce.
1074 (1076?)Pomoc Włodzimierza Monomacha i Olega Swiatosławicza dla Bolesława Śmialego przeciw Czechom i pokój z Czechami.
1074 Nieudana wyprawa Henryka IV niemieckiego przeciw węgierskiemu Gezie.
1075 Bulla papieża Grzegorza VII dla Polski.
1075 Wojna domowa w Niemczech.
1076 (1077?) Bolesław Śmiały powoduje powtórne osadzenie Iziasława na tronie kijowskim.
25 XII 1076 Koronacja Bolesława Śmiałego.
1077 Bolesław Śmiały pomaga Władysławowi węgierskiemu utrzymać się na tronie.
1077-1079 Wybór antykrola i spor o koronę w Niemczech.
1078 Śmierć sojusznika bolesławowego Izjasława.
11 IV 1079 Sąd krolewski, sąd arcybiskupi i śmierć biskupa Stanisława.
1079/1080 Wygnanie Bolesława Śmiałego (ucieczka z synem na Węgry po posiłki zbrojne zakończony fiaskiem).
1085 Henryk IV mianuje Wratysława czeskiego królem Czech i Polski
1085 Salomon węgierski sprowadza Tatarów na Władysława węgierskiego, lecz zostaje rozbity.
20 VIII 1085 lub 1086 urodzenie Bolesława Krzywoustego.
1086 Przywołanie Mieszka, syna Bolesława z Węgier do Polski.
1088 Małżeństwo Mieszka, syna Bolesława z księżniczką ruską.
1088 Małżeństwo Władysława Hermana z Judytą Marią, wdową po Salomonie węgierskim i siostrą cesarza Henryka IV.
1089 otrucie Mieszka, syna Bolesława Śmiałego.
1138-1146 Bolesław Krzywousty wyznaczył najstarszego syna Władysława, księciem krakowskim i zwierzchnikiem nad resztą braci. W 1146 roku wybucha wojna domowa, w której możnowładztwo popiera pozostałych braci i w wyniku której ksiązę Władysław zostaje wygnany z kraju. Polska rozpada się na cztery księstwa.
1157 W wyniku osłabienia kraju cesarz Fryderyk I Barbarossy wyprawia się na Polskę i książęta zmuszeni są uznać zwierzchnictwo cesarskie.
1166 Prusacy w wyprawie na polskie księstwa rozbijają książęce wojska. Henryk książę sandomierski polega w walce. Jego tereny obejmuje później Kazimierz.
1181 Ziemie zaodrzańskie odpadają od Polski zaraz po śmierci Bolesława, Krzywoustego, a w wyniku braku porozumienia między jego synami, w roku 1181 książę szczeciński Bogusław składa hołd cesarzowi Fryderykowi Barbarossie. W ten sposób odpada następna dzielnica.
1230 Zakon rycerski niemiecki, sprowadzony na Ziemię Chełminską przez Konrada rozpoczyna podbój Prus.
1241 Rozpoczynają się najady Tatarów. Bitwa pod Legnicą.
1308 Krzyżacy zagarniają Gdańsk
1314 Łokietek opanowuje Wielkopolskę
1320 Koronacja Lokietka
1331 Wojska polskie odnoszą pierwsze zwycięstwo nad Krzyżakami. Polska nie uzyskuje żadnych korzysci, a zaraz potem Krzyżacy opanowują Kujawy.
1333 Tron obejuje Kazimierz, syn Łokietka
1335, 1339 zawiera uklad z królem czeskim Janem Luksemburczykiem
1340-1349 Po wygasnięciu dynastii w księstwie halickim, Kazimierz walczy o opanowanie tych ziem
1343 Polska zawiera "wieczysty pokoj" z zakonem
1355 Książęta mazowieccy uznają zwierzchnictwo króla polskiego
1355 Układ z królem węgierskim Ludwikiwm Andegawenskim. Polska posiada ziemie ruskie. Na wypadek smierci Kazimierza królem Polski ma zostać jego siostrzeniec Ludwik zwany Węgierskim
1370 Umiera Kazimierz Wielki, rządy obejmuje Ludwik, syn Karola Roberta króla Węgier. Stale przebywa na Węgrzech, odłącza Ruś Czerwoną od Polski, gdzie siłą nawraca na katolicyzm, i przyłącza do Węgier. W kraju rządzi magnateria.
1382 Po latach zamieszek w Polsce umiera Ludwik.
1382 Na konfederacji w Sieradzu szlachta ustanawia zasadę, że córka Ludwika obejmująca tron polski ma być stałą rezydentką Polski.
1382 Walka o władzę. Ziemowit IV wkracza do Wielkopolski
1383 Ziemowit IV zostaje obwołany królem, lecz zastępy węgierskie, krakowskie i sandomierskie zwyciężają go.
1384 Jadwiga sprowadzona przez możnowładców przybywa do Krakowa na Wawel.
1385 Za namową panów polskich Jagiełło zobowiazuje się do przyjęcia wiary chrzescijańskiej i połączenia Litwy z Polską.
1386 Chrzest Jagiełły i jego braci. Skirgiełło ochrzczony po raz drugi, Witold po raz trzeci (po chrzcie krzyżackim i prawosławnym). Ślub z Jadwigą i koronacja w Krakowie.
1386 Polskie siły pomagają przełamać napad krzyżacki na Litwę.
1387 Jagiełło w otoczeniu panów polskich i duchowieństwa, przystepuje do chrztu Litwy, zaprowadza hierarhię katolicką. Jagiełło nadaje litewskim bojarom dzierzawy na własność i uwalnia od licznych danin.
1387 Wyprawa wysłana przez Jadwigę odbiera Ruś Czerwona Węgrom.
1390 Rycerstwo polskie wraz z Litwinami broni Wilna przed Zakonem.
1399 Wyprawa Witolda na Moskwę, w celu podporządkowania Litwie wszystkich ziem ruskich, wspomagana jest przez polskie siły.
1401 Unia wileńsko-radomska nadaje Witoldowi dożywotnią władzę nad Wielkim Księstwem Litewskim
1404 Za okupem Zakon krzyżacki oddaje Ziemię dobrzyńską Polsce.
1409 Zakon wypowiada wojnę Polsce.
1410 Bitwa pod Grunwaldem.
1411 Oblężenie Malborka i pokój, na mocy którego Zakon oddaje Polsce Dobrzyń, a Litwie ?mudź.
1414 Na soborze konstancjeńskim Polska uzyskuje dekret papieski potępiający doktrynę krzyżacką.
1414 -1423 Wojna oblężna z Zakonem.
1420 Uchwalenie Statutów Mikołaja Trąby, które nakazują duchowieństwu powstrzymanie "heretyckich nauk" przenikających z Czech do Polski.
1424 Edykt wieluński uznaje husytyzm za przestępstwo również przeciw państwu.
1425 Polska szlachta na zjeździe w Brześciu Kujawskim uznaje królewicza Władysława za następcę tronu polskiego.
1430 Wychodzą na jaw plany koronacji Witolda i projekt ligii antypolskiej złożonej z cesarza , przyszłego króla Litwy i Zakonu.
1430 Po śmierci Witolda, Jagiełło wyznacza na Wielkiego Księcia Świdrygiełłę, uciekiniera z polskiego więzienia (osądzonego za przejście na stronę krzyżacką). Możnowładztwo polskie na znak protestu zagarnia Podole.
1433 Odebranie Gdańska Zakonowi krzyżackiemu.
1438 Konfederacja korczyńska zobowiązuje panów duchownych i świeckich do zniszczenia wszczynających bunty przeciw królowi i za szerzenie "herezji".
1420-1505 rozwój husytyzmu w Polsce.
1440 Władysław Warneńczyk przyjmuje koronę węgierską.
1442 Król w tzw. przywileju czerwińskim zobowiązuje się, że nie będzie konfiskował dóbr szlachty bez wyroku sądowego.
1443-1444 Król sciąga polskie rycerstwo do Węgier, gdzie toczy wojny z Turkami.
1454-1466 Ostatczna wojna z Zakonem, pokój w Toruniu.
1470, 1471 Iwan podbija Nowogrow, który rok wcześniej dobrowolnie przyłącza się do Litwy.
1471 Wladyslaw, syn Kazimierza Jagiellończyka zostaje ukoronowany jako król Czech. Część wojska pozostaje w Pradze, część walczy po stronie Kazimierza z Maciejem Koorwinem o koronę węgierską.
1482 Iwan wkracza do Litwy. Pokój w 1486 r.
1492 Umiera Kazimierz Jagiellończyk. Zbiera się rada królewska i szlachta.
1493 i 1496 Sejmy w Piotrkowie na których wprowadza się podatki na szlachtę, panów, duchowieństwo i miasta.
1494 Na mocy układu z Moskwą Litwa Iwanowi Srogiemu tytuł pana całej Rusi.
1495 Po bezpotomnej śmierci Janusza, król Olbracht włącza księstwo płockie do Korony.
1496 W wyniku zapotrzebowania za granicą na zboże, szlachta rozwija uprawy i rozpoczyna proces unieruchamiania chłopów.
1496-1497 Po tajemniczym zjezdzie w Parczewie, Jan Olbracht organizuje i dowodzi tzw. wyprawę wołoską. Cel ekspedycja wyruszającej do Mołdawii jest nieznany. Historycy twierdzą, że celem mogła być wojna z Turcją, osadzenie Jagiellonów na tronie mołdawskim, lub przeniesienie Zakonu na nowe tereny. Zebrano czterdzieści tysićczną armię pospolitego ruszenia, wojsk zaciężnych i Zakonu. Po drodze dołączył siły litewskie. Siłami mazowieckimi dowodził Konrad III, książę czerski. Cel wyprawy, Suczawa nie została zdobyta. W wyniku złej organizacji wyprawy, głodu, zimna i nękających akcji przeciwnika niemal połowa armii zostaje stracona.
1500 Następna wyprawa Iwana na Litwę.
1501 Po koronacji król Aleksander na czele wojska udaje się na Litwę, gdzie trwa wojna z Rusią Moskiewską i tam uzyskuje sześcioletni rozejm.
1503 W wyniku wydatków na wyprawy zagraniczne i powstania wielkich fortun magnackich pustoszeje kasa królewska. W tym czasie biskupi posiadają średnio 200 do 300 wsi, magnaci świeccy do 30 wsi, a klasztory malopolskie do 40 wsi.
1504, 1505, 1506 Trzy sejmy. Następuje reforma prawna i administracyjna. Zakłada się tzw sejm walny składający sie z króla i reprezentantów narodu. Król otoczony zostaje radą czyli senatem. Naród wystepuje przez posłów wybranych na sejmikach. Izbie poselskiej przewodniczy marszałek. Uchwały sejmu muszą być zatwierdzone przez króla, aby stały się prawem. Król posiada władzę wykonawczą w postaci swoich urzędników.
1504 Moskwa wyprawia się na Smoleńsk.
1505 Na sejmie w Radomiu wprowadza się ustawę Nihil novi zakazującą królowi wydawania ustaw bez zgody senatu i izby poselskiej.
1520 Zygmunt I Stary zakazuje sprowadzanie do kraju pism Lutra pod karą konfiskaty dóbr i banicji.
1520 Wybucha wojna z Zakonem, Prusy stają się dziedzicznym księstwem branerburgczyków pod zwierzchnictwem Polski.
1523 Zygmunt I Stary ustanawia karę śmierci i konfiskaty majątku za wyznawanie i propagowanie nauk reformatorów.
1525 Bunt chłopski w Prusach Królewskich domagający się wolnosci osobistej, zniesienia pańszczyzny i ewangielii protestanckiej. Zniesiony przez połączone siły luteranskiego księcia i poczty biskupa warmijskiego.
1525 Hołd Pruski w Krakowie.
1526 Król udaje się do Gdańska, gdzie czternastu przywodców protestanckiej rebelii zostaje sciętych. Klasztory zwraca się mnichom, a kościoły księżom katolickim.
1527 Sejm ustanawia reformę wojskowo-skarbową.
1540 Zygmunt I Stary zabrania wysyłania dzieci na uczelnie zachodnie (luterańskie). Podupada Uniwersytet Jagielloński
1543 Na sejmie król zostaje zmuszony do cofnięcia zakazu wyjazdów do obcych krajów.
1550 Sejm przedstawia królowi program naprawy wewnętrznej państwa - niezainteresowany król odsuwa program na późniejszy termin.
1550 Zygmunt August zobowiązuje się utrzymać jedność wyznaniową w zamian za zgodę prymasa na małżeństwo z Barbarą Radziwiłłowną, pochodzacą z nie królewskiego rodu.
1551 Synod piotrkowski wydaje wyroki na protektorów reformacji.
1552 Sejm piotrkowski występuje przeciw magnatom duchownym i zmusza króla do zawieszenia sądownictwa duchownego.
1554 Biskup Czarnkowski za sprzyjanie herezji skazuje na spalenie na stosie trzech mieszczan poznańskich. Szlachta uwalnia więźniów.
1554 Odbywa się pierwszy jawny synod różnowierczy, który początkuje regularne funkcjonowanie kościoła kalwińskiego w Polsce.
1555 Sejm kontynuuje zawieszenie sądów duchownych i równouprawnia protestantów z katolikami.
1556 Wyprawa Zygmunta Augusta do Inflant przeciw Zakonowi, który poddaje się bez walki.
1557 Zygmunt August wydaje edykt zabraniający propagandy innowierczej, a z drugiej strony znosi jurysdykcję duchowną w sprawach o herezję.
1557-1558 W zamian za donacje Prusy Królewskie otrzymują od Zygmunta Augusta przywileje gwarantujące swobodny rozwój luteranizmu.
1558 Początek nowej espansji moskiewskiej. Armia cara Iwana wkracza do Inflant. Początek wojny o Inflanty.
1562/1563 Sejm na rzecz państwa obciąża podatkami dziesięcinę płaconą przez chłopów. Zniesienie jurysdykcji duchownej.
1564 Edykt parczowski - Zygmunt August nakazuje wyjazd cudzoziemcom "dla religii zbiegłym i szerzącym herezję w kraju" egzekwowany jedynie wobec antytrynitarzy.
1566 Unia Inflant z Litwą i Polską.
1566 Sejm - reforma dóbr koronnych, częściowo zatwierdzona przez króla Zygmunta Augusta.
1569 Unia Lubelska - unia wszystkich krajów należących do Rzeczpospolitej. Ukraina, Wołyń, i Podole zostaje wcielone do Korony.
1570 Zgoda sandomierska - porozumienie braci czeskich, kalwinów i luteranów. Młodzież szlachecka na zagranicznych uniwersytetach. Kościół katolicki przeciwstawia się humanistycznym naukom jako oznace reformacji.
1572 Umiera bezpotomnie Zygmunt August, ostatni przedstawiciel dynastii jagiellońskiej.
1573 Konfederacja warszawska określa zasady rządzenia potrzebne dla utrzymania pokoju podczas bezkrólewia, rozszerza zasady łagodzenia sporów religijnych oraz wysuwa postulat wspólnego współżycia różnych wyznań.
1573 Wybór Henryka Walezego. Podczas koronacji nowy król potwierdza konfederację warszawską.
1576 Po ogłoszeniu niezależnosci od Polski, Gdańsk zostaje zdobyty przez Stefana Batorego.
1577 Iwan Groźny zagarnia Inflanty. Polska wyprawa pod wodzą hetmana Zamoyskiego odzyskuje je a następnie oblega Moskwę.
1582 Pokój z carem Iwanem.
1586 Król Stefan Batory powołuje naród do wojny z Turcją i umiera.
1587 Elekcja Zygmunta III Wazy. Po śmierci ojca, Zygmunt usiłuje utrzymać koronę szwedzką. Początek wojen ze Szwecją.
1589 Król Zygmunt sprzeciwia się wnioskowi na sejmie by uchwały sejmowe zapadały wiekszością głosów.
1592 Sejm tzw inkwizycyjny zmusza Zygmunta III Wazę do wyparcia się układów z Austrią.
1595 i 1600 Hetman Zamoyski wkracza do Wołoszy, usuwa nawołujących do wojny z Turcją austriackich gospodarzy i umacnia pokój z Turcją.
1601, 1602 i 1605 Wypieranie Szwedów z Inflant.
1606 Polska wyprawa awanturników, wspierana przez możnowładztwo duchowne na Moskwę popiera domniemanego cara Dymitra, syna Iwana Groźnego. Zniszczona zostaje przez powstanie narodowe.
1610 Hetman ?ółkiewski niszczy zastępy Szujskiego, innego pretendenta do tronu rosyjskiego.
1611 Zygmunt III Waza zdobywa Smoleńsk. Na skutek zbytniego zaangażowania w sprawy katolicyzmu i bezwzględne popacie Jezuitów, Zygmunt przegrywa wybory na cara moskiewskiego
1619 Rozejm z Michałem Romanowiczem.
1620 Przegrana bitwa z Turkami pod Cecorą.
1621 Wygrana bitwa z Turkami pod Chocimiem.
1626 Szwedzi pod wodzą Gustawa Adolfa zdobywają Prusy Królewskie.
1629 Sprowadzenie wojsk polskich na Ukrainę.
1633 Wojska cara Mikołaja zajmują Smoleńsk.
1634 Władyslaw IV oswobadza Smoleńsk, pokój z Moskwą.
1635 Rozejm ze Szwecją. Szwecja zwraca Prusy, zatrzymuje Inflanty.
1635 Sejm znosi przywileje Kozakom, poddaje ich kontroli starostów. Wysyla hetmana Koniecpolskiego na Ukrainę.
1648 Powstanie Kozaków pod wodzą Bogdana Chmielnickiego. Klęska wojsk polskich pod ?ółtymi Wodami.
1655-1660 Wojna ze Szwecją. Jan Kazimierz zrzeka się pretensji do tronu szwedzkiego. Pokój w Oliwie w 1600 r. Jan Kazimierz zrzeka się zwierzchnictwa Polski nad Prusami Królewskimi. Odtąd Prusy należą do Brandenburgii.

Przypisy