I.  Hyrje

Një pjesë e rëndësishme e sistemit gjyqësor është administrimi i gjykatave.  Administrimi i
gjykatës ka të bëjë me organizimin e jetës së përditshme të secilës gjykatë.  Midis
detyrave që bëjnë pjesë në administrimin e gjykatës mund të përmendim:

1) Drejtimi i Gjykatës: rotacioni i gjyqtarëve administratorë ose i
kryegjyqtarëve të cilët kanë autoritetin për t’u caktuar çëshjtet gjyqtarëve të tjerë.
Emërimi ose zgjedhja e gjyqtarëve në pozicione drejtuese ( pozicioni i gjyqtarit
administrator ose kryegjyqtarit) është çështje që lidhet me drejtimin e gjykatës.

2) Roli i Gjyqtarit: cili është roli i gjyqtarit, sidomos në lidhje me prokurorin,
avokatin mbrojtës, avokatët privatë dhe palëve ndërgjyqëse.

3) Statistika dhe Buxheti: Kush vendos se cili është përgjegjës për përpilimin e
statistikave gjyqësore dhe kush është përgjegjës për përcaktimin e buxhetit
gjyqësor.

Duhet të kemi parasysh që megjithëse probleme specifike të administrimit të gjykatave
mund të adresohen në një kushtetutë nuk është e pazakontë që shumë nga problemet që
kanë të bëjnë me administrimin e gjykatave të specifikohen në ligje e rregullore mbi
gjyqësorin të cilat egzistojnë të ndara nga kushtetuta.

II.  Drejtimi i Gjykatës: Shpërndarja e Çështjeve

Kush duhet të bëjë caktimin e çështjeve për gjyqtarë të veçantë dhe si duhet të realizohet
shpërndarja e çështjeve?  Në shumë sisteme gjyqësore gjykatat kanë një gjyqtar
administrator ose një kryegjyqtar i cili merr vendimet që kanë të bëjnë me shpërndarjen e
çështjeve.  Megjithatë, në vende të tjera nuk është e pazakontë që gjykatat të kenë një
punonjës detyra e vetme e të cilit është administrimi dhe shpërndarja e çështjeve.  Një
nga detyrat e kryegjyqtarit, gjyqtarit administrator apo punonjësit do të jetë njohja me një
çështje dhe caktimi i gjykimit të saj nga një gjyqtar i caktuar.  Gjykimi i një çështjeje të
vetme mund të kryhet nga më shumë se jë gjyqtar në disa raste të veçanta.  Për shembull,
një çështje mund t’i caktohet një gjyqtari për veprime pre-gjyqësore (kërkesa të gjykatës
për urdhëra të gjykatës përpara gjyqit).  Mund t’i caktohet një gjyqtari tjetër për
mbledhje pre-gjyqësore (takime zyrtare ose jo-zyrtare me një gjyqtar për të diskutuar
aspekte të veçanta të çështjes dhe për të gjetur zgjidhje të mundshme të çështjes).  Më në
fund, një çështje i caktohet një gjyqtari për ta gjykuar atë në gjyq.


Problemi më i rëndësishëm për sa i përket vendimeve që merren për shpërndarjen e
çështjeve, është që personi i cili shpërndan çështjet ta realizojë këtë detyrë në mënyrë të
drejtë e të paanshme.  Personi që shpërndan çështjet, qoftë ky kryegjyqtari, gjyqtari
administrator i rradhës apo punonjësi tjetër, duhet të jenë të sigurtë në mënjanimin e çdo
konflikti interesash qofshin këto evidente ose jo.  Nuk duhet të ekzistojë asnjë rast që të
dëshmojë për favoritizëm në caktimin e secilës prej çështjeve gjyqtarëve të ndryshëm.

Një nga metodat që sigurojnë drejtësinë dhe paanësinë në shpërndarjen e çështjeve është
ajo e rotacionit të gjyqtarëve ose punjonjësve të tjerë.  Cdo gjyqtar i distriktit, ose çdo
punonjës i kualifikuar do të ketë mundësinë të marrë vendime që kanë të bëjnë me
shpërndarjen e çështjeve.  Rotacioni i individëve që janë përgjegjës për shpërndarjen e
çështjeve, shpresojmë se do të sigurojë faktin që asnjë person të mos akumulojë shumë
kontroll në këtë proçes.

Metoda e përzgjedhjes, megjithëse e rëndësishme, ka të ngjarë të jetë më pak e tillë se
rotacioni i personave që marrin vendime.  Megjithatë, metoda e rotacionit duhet të
konsiderohet në mënyrë të kujdesshme.  Zakonisht ka dy rrugë për të përzgjedhur
gjyqtarin (metoda e përzgjedhjes së një punonjësi është zakonisht më pak e rëndësishme
sepse kryegjyqtari do të ketë autoritetin të vendosë përfundimisht).  Gjyqtari mund të
përzgjidhet ose nëpërmjet votës (të fshehtë ose jo) të gjyqtarëve të tjerë ose nëpërmjet
emërimit.  Emërimi mund të bëhet nga një gjyqtar që është përgjegjës për problemet
administrative ose prej dikujt nga egzekutivi ose nga legjislativi.

III.  Roli i Gjyqtarit

Cili është roli i gjyqtarit?  Shumë njerëz do të përgjigjeshin: është zgjidhja e konflikteve
midis njerëzve që nuk bien dakord.  Këta njerëz do të kishin të drejtë.  Por, ashtu siç
ndosh shpesh në sistemin ligjor, çështja është më e komplikuar se kaq.

Gjyqtarët shpesh e gjejnë veten duke punuar me të njëjtët juristë, qofshin këta prokurorë
apo avokatë privatë.  Megjithatë, fakti që gjyqtarët njohin juristët e përfshirë në çështje
nuk duhet të ketë ndonjë ndikim mbi gjykimin e çështjes apo mbi vendimet e mundshme.
Në qoftë se gjyqtari e ndien se marrëdhëniet e tij me një avokat të veçantë janë shumë të
ngushta, shumë personale, ai duhet të tërhiqet vetë (të mos i gjykojë) nga çështjet në të
cilat është i përfshirë edhe avokati.  Gjyqtari duhet të veprojë kështu edhe në rastet kur
në çështjet që ai gjykon është i përfshirë ndonjë prokuror me të cilin gjyqtari është shumë
i lidhur.

Të gjithë gjyqtarët duhet të paraqiten, dhe në fakt të jenë, krejtësisht të paanshëm në
pozicionin e tyre si gjyqtarë.  Roli i tyre i shëndoshë, i drejtë dhe vetëm gjyqësor, u
garanton të gjitha palëve në konflikt shansin për t’u dëgjuar dhe për të bërë të njohur
pozicionet e tyre.  Pa dyshim, çdo lidhje e gjyqtarit me secilin nga pjesëmarrësit në
çështje, e cila do të ndikojë në paanësinë e gjyqtarit duhet të bëhet e njohur dhe gjyqtari
nuk duhet ta gjykojë çështjen.

IV.  Statistikat dhe Buxheti


Një çështje tjetër që lidhet me administrimin e gjykatave është problemi se kush duhet të
përpilojë statistikat dhe të vendosë për buxhetin dhe në ç’mënyrë duhet të kryhen këto
detyra.  Ndërsa kjo çështje mund të duket jo shumë e rëndësishme, me natyrë
burokratike dhe e mërzitshme (dhe në shumë pikëpamje kjo është e vërtetë), kjo çështje
është gjithashtu shumë e rëndësishme.  Përse?  Sepse personi që kontrollon statistikat,
kontrollon  buxhetin.  Dhe personi që kontrollon buxhetin (dhe secili ka të ngjarë të ketë
pasur eksperiencë me buxhetin) kontrollon madhësinë dhe fuqinë e gjykatës.

Për këtë arsye është e rëndësishme që ata të cilët kanë kontrollin mbi financat (buxhetin)
dhe statistikat e sistemit gjyqësor të jenë të paanshëm.

V.  Konkluzion

Pyetja nëse administrimi i gjykatave është çështje kushtetuese vazhdon të egzistojë.  Në
disa, për të mos thënë në shumë vende administrimi i sistemit gjyqësor mbetet një çështje
dhe detyrë burokratike e pa specifikuar në kushtetutë.  Megjithatë, duke patur parasysh
brishtësinë e sistemit gjyqësor Shqiptar mund të jetë e nevojshme që disa ose të gjithë
aspektet e administrimit të gjykatave të specifikohen në Kushtetutën shqiptare.

Pavarësia e gjyqësorit është çështje me rëndësi jetike për çdo shoqëri demokratike.  Në
qoftë se sistemi gjyqësor shqiptar nuk është i fortë aq sa administrimi i gjykatave të mos
ndikohet nga politika, atëherë mund të nevojiten dispozita kushtetuese shumë të
detajuara.  Do t’u mbetet shqiptarëve të vendosin se sa mbrojtje kushtetuese i nevojitet
sistemit të tyre gjyqësor.

Përgatitur nga Përfaqësuesi i CEELI-it John Kelley
Organizata e Juristëve Amerikanë (ABA) Iniciativa Ligjore për Europën Qëndrore
dhe Lindore (CEELI)
Rr. Ismail Qemali, Pall. 34, Ap.2
Tel:  355 42 346 24
Fax:  355 42 331 97
E-mail:  [email protected]