Terug naar index
1. (1p) dat zij sympatiseren met Catilina.
2. (1p) en toch/ desondanks kun je nog aarzelen om...
3. (2p) het opstellen van tabulae novae, nieuwe lijsten van schulden na een wettelijke maatregel
tot kwijtschelding van schulden.
4. (1p) ook nieuwe lijsten, maar dan lijsten van te verkopen goederen.
5. (2p) 1) Cicero zelf waakt, is voortdurend aanwezig en zorgt voor het staatsbelang;
2) bij Cicero's medestanders is moed, er is eensgezindheid onder alle standen, hun aantal is groot
en er zijn bovendien veel regeringstroepen;
3) de onsterfelijke goden zullen Rome steunen tegenover deze misdadigers.
6. (2p) ook al zou de samenzwering succes hebben, dan zouden in de na een staatsgreep ontstane chaos
elementen van laag allooi de macht grijpen.
7. (2p) 1) om van hun schulden af te komen zouden de veteranen Sulla uit de onderwereld moeten
opwekken.
2) men heeft zo'n vreselijke herinnering aan de tijden van de burgeroorlog dat zelfs het vee de
toestanden uit die tijd niet opnieuw zou verdragen.
8. (2p) zij mogen wat Cicero betreft te gronde gaan, maar dan wel zo dat niemand daar hinder van
heeft.
9. (2p) in r.6/7 kondigt Cicero een medicina aan voor elke categorie apart,met het voorbehoud:
als hij die geven kan; voor deze categorie is dat niet het geval.
10. (2p) als samenzweerder/staatsvijand.
11. (2p) 1) natus/ haud obscuro loco - flagitiis atque facinoribus / coopertus
2) reticere/ audierat-suamet ipsa scelera /occultare
12. (2p) reticere en occultare zijn infinitivi historici, dicere en facere hangen af van (quicquam pensi) habebat.
13. (2p) r.3 neque reticere t/m occultare
14. (3p) litteris t/m docta: adiectivum met ablativi limitationis
psallere/probae :infinitivi historici met nadere bepaling;
multa t/m sunt: elliptisch zinnetje aan te vullen met bv. inerant
15. (1p) brevitas
16. (2p) r.5/6 cum minus/ largiri poterat
17. (2p) het gunstig stemmen an zijn toehoorders door de redenaar.(Captatio benevolentiae)
18. (2p) Quo usque tandem Catilina abutetur patientia nostra?
19. (3p) a) caede atque incendio
b) orbem terrae)
c) consules
20. (1p) actio
21.(1p) gelegenheidsredes
22. (2p) De omschrijving "dat ze iets te melden moesten hebben" kan ook op bv. onderwijs of voordrachten
slaan . De retorica, ook de epideiktische, is erop gericht de toehoorder te overtuigen
23. (2p) De executie van de vijf belangrijkste in Rome vertoevende samenzweerders.
24. (3p) Doordat senatoren en equites staatsland opkochten ontstonden latifundia, zeer grote bezittingen. Veel
kleine boeren konden hun leenschulden bij de grote landheren niet afbetalen en raakten in nexum,
schuldslavernij. Velen verlieten hun land en vertrokken naarde stad, de zg. plebs rustica. In het algemeen
raakten velen door woekerrentes in de schuld, aes alienum .Als eerste probeerdeTiberius Gracchus met
zijn lex agraria staatsland aan boeren toe te wijzen.
Vertaling.
Daarom, bij de onsterfelijke goden, weest verstandig, volkstribunen, laat hen in de steek door wie u , als u niet vooruitziet,
binnenkort in de steek gelaten zult worden; staat achter ons, weest eensgezind met de mensen van goeden wille; verdedigt
onze gemeenschappelijke staat met gemeenschappelijke ijver en liefde. De staat heeft veel verborgen wonden, veel verder-
felijke plannen van misdadige burgers; er is geen enkel gevaar van buitenaf, geen koning, geen enkel volk, geen staat
hoeft gevreesd te worden; het kwaad is (in onszelf) ingesloten, binnenslands en binnenshuis. Wij moeten dit kwaad,
ieder van ons voor zichzelf , tegengaan en het allen in orde willen brengen.
U vergist u, als u denkt dat de senaat datgene wat door mij gezegd wordt goedkeurt , maar dat het volk een andere gezindheid heeft.
Allen, die zullen willen dat zij zonder verlies blijven zullen het gezag van de consul volgen, die los is van begeerten, vrij van
misdaden, behoedzaam in gevaren, niet bevreesd bij conflicten.
Maar als iemand van u de hoop koestert dat hij door onrust te zaaien zijn eigen aanzien kan begunstigen, laat hij ophouden
tijdens mijn consulaat hierop te hopen .
te hopen als ik consul ben.
Terug naar index