Terug De komst van Joachim Stiller
Auteur: H. Lampo
Titel: De komst van Joachim Stiller
Waardering: 4
Ondertitel: geen
Motto: "En zij zeiden tot elkander: Was ons hart niet brandende in ons, terwijl Hij tot ons sprak op den weg en terwijl Hij ons de Schriften opende?"
Lucas, XXIV-32
Verklaring: De titel kan volgens mij op meerdere manieren worden uitgelegd. Ik denk dat de titel slaat op het feit, dat Joachim Stiller zo plotseling in het leven van Freek Groenevelt komt. De titel kan ook ontleend zijn aan het eind van het boek, wanneer Freek, Simone, Keldermans en Molijn een ontmoeting hebben met Joachim Stiller. Dat is letterlijk "de komst van Joachim Stiller".
Het motto is een Bijbelse tekst uit het boek Lucas. Bij het lezen van dit boek zou je het idee kunnen krijgen dat Joachim Stiller een soort Christusfiguur is. Er staan enkele aanwijzingen in het boek die dat idee versterken. Zo bereikte hij Freek d.m.v. telefoontjes en brieven, maar wist verder wel onbekend te blijven. Ook was hij een theoloog uit de 16e eeuw, een Amerikaanse soldaat en de man van het station. Ik vind de harlekijn in het zwart het mooiste voorbeeld van een Christusfiguur. Eerst wordt hij vernederd en gesard en tenslotte vermoord. Hij verdwijnt, maar duikt weer op in de nok van het circus, waar hij heen en weer zweeft als ware het een hemelvaart. Dan daalt hij neder, net als de wederopstanding van Christus. Ook een mooi voorbeeld is de Amerikaanse soldaat. Na de ontmoeting met de harlekijn raakt Freek overspannen. Hij gaat naar een psychiater. Daar ondergaat hij een chemico-analyse waarbij hij vertelt dat hij jaren geleden getuige is geweest van een raketaanval op Antwerpen. Een Amerikaanse soldaat werd getroffen en Freek was getuige van zijn sterven. Nu herinnert hij zich dat die soldaat Joachim Stiller heette. Per brief kondigt Joachim Stiller vervolgens zijn komst aan. Hij zal bij het Zuiderstation verschijnen. Freek, Simone, Molijn en Keldermans gaan erheen. Stiller, Freek herkent in hem de Amerikaanse soldaat, komt uit het station en wordt door een legerwagen doodgereden. De politie kan hem niet identificeren. Hij wordt opgebaard, maar drie dagen later is zijn lijk plotseling verdwenen. Dit komt ook overeen met de wederopstanding van Christus.
Opbouw: Het boek is opgebouwd uit negentien hoofdstukken, die allemaal een titel hebben. Deze titels geven in de meeste gevallen het onderwerp van het hoofdstuk aan.
Beginzin: "Ofschoon verbonden aan een vooruitstrevende krant, vraag ik me soms af, of ik van nature geen conservatief zou zijn."
Slotzin: "En toen zij eindelijk stil voor zich uit glimlachte, voelde ik, dat het woordeloze gesprek met het kind in haar voorgoed een aanvang had genomen."
Belangrijkste personen: Freek Groenevelt is 37 jaar, woont in Antwerpen en werkt bij "de Scheldebode" een lokale krant. Hij is vroeger schrijver geweest. Hij vindt zichzelf vrij interessant, sommigen zullen hem een arrogante zeikerd vinden. Hij weet aanvankelijk niet goed raad met de vreemde gebeurtenissen. Hij is onzeker, soms ook in zijn relatie met Simone. Hij wordt een stuk rustiger en evenwichtiger als Joachim Stiller dood is.
Simone Marijnissen is een lerares mathematica van een jaar of 25. Zij is verbonden aan het letterkundige tijdschrift "Atomium". Ondanks haar verloving begint ze een verhouding met Freek. In die verhouding speelt Stiller een belangrijke rol. Beide geliefden ontvangen op allerlei wijzen tekens van deze bovennatuurlijke figuur.
Thema: "het menselijk heimwee naar een bovenzinnelijke achtergrond in het bestaan"
Ik denk, en Lampo zegt dat ook op de achterzijde van het boek, dat met de komst van Joachim Stiller ook het metafysische in het leven van de hoofdpersoon is binnengetreden.
Verwachting vooraf: Voor dat ik het boek ging lezen had ik geen eenduidig beeld van de inhoud van het boek. Ik zag het een keer thuis staan en toen ben ik het gaan lezen. Ook de achterkant van het boek geeft geen echte informatie over de inhoud.
Waardering achteraf: Ik vond het boek moeilijk te lezen. Het toch wel gedateerde, Vlaamse taalgebruik is niet altijd even makkelijk. Ik heb het boek dan ook twee keer moeten lezen eer dat ik het redelijk begreep. Het verhaal zit vol dubbele bodems, moeilijkheden en onverklaarbaarheden. Dat maakt het er ook niet gemakkelijker op. Zoals de achterkant van het boek al zegt, zal noch Freek, noch de lezer in het begin raad weten met de magisch-realistische gebeurtenissen in het boek. Ik vind het boek erg lijken op een aflevering van "The X-Files". Ik weet niet of u die serie kent, maar in die serie worden ook allerlei onverklaarbare dingen en personen onderzocht. Ik vind het verhaal op zich niet zo interessant, maar dat wat erachter zit des te meer. Ik denk ook dat iedereen wel eens een moment heeft waarin hij zichzelf afvraagt of er niet iets "meer" is dan alleen het leven hier op aarde. Iedereen ervaart dat op zijn eigen manier denk ik, en zo ook Freek Groenevelt. Het kan heel goed dat Simone Marijnissen de gebeurtenissen op een hele andere manier ervaart dan Freek.
Ik vind het boek toch wel een aanrader.
Meest verwarrende: Ik vind het moeilijk om een bepaalde gebeurtenis te noemen, maar als ik dan toch moet kiezen, dan kies ik voor Wiebrand Zijlstra. Hij is op zoek naar een tekenaartje en als hij hem dan eindelijk gevonden heeft, neemt hij hem mee naar een persconferentie. Het volkomen idiote mannetje klimt op het dak en valt te pletter en zucht in zijn laatste adem: "Stiller.....Zeg aan Sti....." Daar begreep ik echt helemaal niets van.
Vergelijking: Het magisch-realisme uit dit boek is niet terug te vinden in andere boeken op mijn lijst. Een element dat wel terug is te vinden in andere boeken is de oorlog.
Dat element komt naar voren in de Amerikaanse soldaat en als Freek gewaarschuwd wordt niet in de tram te stappen. Die dingen hebben met de oorlog te maken. Maar de oorlog speelt in dit verhaal slechts een bijrol, in vergelijking met andere boeken. Zo speelt de oorlog een veel belangrijker rol in "De donkere kamer van Damocles" en "De Aanslag", boeken die tijdens de oorlog spelen. In "Een leeg huis" is dat ook het geval, alleen speelt dat boek zich af in de jaren na de oorlog. Er zijn in "Een leeg huis" echter veel flash- backs, die wel in de oorlog plaatsvinden. Dit boek is een beetje een einzelgänger op mijn lijst. Behalve oorlog zijn er bijna geen gemeenschappelijke thema’s. Zo is het geloof, wat in dit boek toch een redelijk grote rol speelt, juist weer bijna niet terug te vinden in andere boeken. Dat alles maakt dit boek juist zo leuk, een aanrader!
Terug