TerugNaam auteur: Ferdinand Bordewijk
Titel: Bint
Waardering groslijst: 3 punten
Jaar van uitgave: 1984
Eerste druk: 1934
Ondertitel: Roman van een zender
Verklaring (onder)titel: Bint is de directeur van een school en wil een systeem van stalen tucht handhaven (waaraan hij zelf ten onder gaat). De ondertitel duidt erop dat Bint de zender is, de drager van een idee: stalen tucht! De Bree is de ontvanger, hij neemt de ideeën van Bint over en in zich op.
Motto: geen motto, maar wel een opdracht. Deze opdracht luidt: Aan mijn rector en zijn staf. Met de rector wordt bedoeld Dr. A. van Berkum, een rechtlijnige en autoritaire directeur van de Openbare Handelsschool in Den Haag, onder wie Bordewijk zelf als leraar gewerkt heeft.
Opbouw: Het verhaal is geschreven in 27 korte hoofdstukjes met korte titels. De vertelde tijd bedraagt 1 schooljaar en het tijdsverloop is chronologisch met tijdsprongen. De gebeurtenissen worden beschreven vanuit De Bree, de Hij-figuur. Af en toe komt ook de auctoriale verteller te voorschijn. Het verhaal speelt zich af in een schoolgebouw in Rotterdam (de Handelsschool in Den Haag heeft hiervoor model gestaan). De sfeer is nachtmerrie-achtig, een beetje sinister. Je kunt het vergelijken met de dreiging van het nationaal-socialisme, de economische crisis en de politieke chaos rond 1934. Het taalgebruik is kort en sober, kenmerkend voor de Nieuwe Zakelijkheid-stroming.
De beginzin: De Bree zijn denken was hoekig en nors.
De slotalinea: Toen kwam het over hem, eenvoudigweg, het hoofd te ontbloten en zacht ging hij de trap naar boven.
Hoofdpersonen:
De Bree: Je volgt hem vanaf zijn eerste gang naar school tot aan zijn stille eerbetoon aan de vertrokken Bint, een klein jaar later. Hij is een onervaren leraar. De klas waarin hij moet beginnen voelt aan als een hel en dat blijkt het ook te zijn. Hij gaat het ook ‘De hel’ noemen. Verder heeft hij voor de andere klassen namen verzonnen als ‘De bloemen’, ‘De grauwen’ en ‘De bruinen’ waarmee hij niet veel moeite heeft. De leerlingen van 4D, ‘De hel’, zijn geen kinderen maar monsters. Toch weet De Bree er goed mee om te gaan. Doordat deze leerlingen tot monsters gevormd zijn, is het gedrag van de autoritaire leraar verklaarbaar en verdedigbaar. De invloed van Bint op De Bree is enorm. Vrijwel zonder kritiek volgt en aanvaardt De Bree alles wat Bint voorschrijft. De Bree weet met zijn gevoelsleven, op seksueel gebied, geen raad. Hij noemt zichzelf voor de veiligheid aseksueel, maar moet die mening herzien wanneer Bint hem, tot zijn grote vernedering, tweemaal betrapt op bepaald niet aseksuele belangstelling voor de werkster. Voor De Bree is het tuchtsysteem van Bint waarin gevoel taboe is, een uitkomst en een houvast.
Bint: Hij wil reuzen kweken, niet wetenschappelijk, maar maatschappelijk. Hij is niet geïnteresseerd in begaafde leerlingen, omdat die volgens hem in de praktijk toch maar gewone huisvaders worden van wie niemand iets meer hoort. Cultuur zegt hem niets. De Bree volgt hem met moeite ook hierin. Bint gaat ook over lijken, maar als dat letterlijk blijkt te gebeuren, is hij te ver gegaan. Hij is dan niet meer in staat zijn bewind door te zetten. De Bree is verbijsterd over het vertrek van Bint. Hij heeft tekenen van zwakte aan Bint gemerkt, maar dat heeft hij aan diens leeftijd verweten. De Bree verwachtte niet dat Bint last zou krijgen van zijn geweten en zijn levenswerk niet zou kunnen afmaken. De Bree zet het tuchtsysteem van Bint gewoon door.
Thema: Persoonlijke tucht als vorm van zelfbehoud in een chaotische wereld vol angst. Het is niet echt duidelijk waar het boek over gaat. Is het nu een lofzang voor het systeem van tucht en orde, of juist een demonstratie daartegen? Waarschijnlijk heeft de schrijver niet de bedoeling gehad het tuchtsysteem in Bint aan te prijzen. Dit blijkt uit de opzet van de roman (het afsterven van de school en het vertrek van Bint). Het dient ook als een waarschuwing tegen het nationaal-socialisme. Kort samengevat gaat het boek over de bestrijding van de chaos, van het monster in de mens door een harde tucht.
Verwachting vooraf: Voordat ik aan dit boek begon, heb ik Karakter van Bordewijk gelezen. Dat vond ik een leuk boek, dus ik verwachtte dat dit ook wel aardig zou zijn. Verder leek me het een leuk verhaal over een leraar die met een klas die op een hel lijkt is opgescheept.
Waardering achteraf: Er komen heel veel personages in het boek voor en dat vond ik af en toe wel een beetje verwarrend. Gelukkig waren het voornamelijk typen, karikaturen of personificaties van een idee, zodat je ze niet heel goed hoefde te leren kennen. Verder vond ik de stijl van het boek een beetje kort en somber.
Meest boeiende/verwarrende: Het meest boeiende vond ik de brutaliteit van klas 4D, alias ‘De hel’. Daar lees je niet zo vaak een boek over. Verder waren de vele personages, nogmaals, erg verwarrend.
Vergelijking met andere boeken: Dit boek is natuurlijk goed te vergelijken met Karakter, waarvan Bordewijk ook de schrijver van is. De grootste overeenkomst is, dat een thema in beide boeken tucht is. De tucht van Drevenhaven op Katadreuffe. Katadreuffe slaagt dan wel maatschappelijk, maar in de verhouding met de medemens mislukt hij. Ook de opbouw van de boeken verloopt ongeveer hetzelfde. In beide boeken zijn het korte hoofdstukjes, met korte titels erboven. In de beginzin van beide boeken wordt de hoofdpersoon geïntroduceerd. Katadreuffe in Karakter en Bint in het boek Bint hebben als overeenkomst dat ze beiden een doel nastreven. De één wil advocaat worden, de andere wil de maatschappij veranderen door middel van stalen tucht. De geestelijke verminking van Katadreuffe vind je ook terug bij Bint.
Dit verslag is gemaakt volgens VWO-normen. Je kunt dit verslag dan ook op iedere school en op ieder niveau inleveren. Voor een samenvatting van dit boek kun je het beste naar de bibliotheek gaan.
Terug
